Entrevista con David Fernández, responsable de comunicación de Coop57

David Fernández é o responsable de comunicación dos Servizos Financeiros Éticos e solidarios de Coop57 SCCL, unha cooperativa formada fai máis dunha década e que conta con delegacións en varias provincias e autonomías españolas.

Déixeme facerlle de entrada catros preguntas para situarnos: ¿que é Coop57? ¿Cando e como se formou? ¿A que actividades dedícanse? ¿Por que ese nome?

Moi sintéticamente. Coop57 é unha cooperativa de servizos financeiros que recolle aforro social e invísteo única e exclusivamente en proxectos de alto contido social, transformador e solidario. É dicir, recuperamos o control sobre o noso diñeiro e os nosos aforros e saímosnos do sistema bancario convencional, tan estrechamente vinculado ao actual ciclo de crise.

Nos últimos 4 anos financiáronse 300 proxectos da economía solidaria catalá por valor de 10 millóns de euros. O ano pasado os activos eran de 45 millóns de euros para 28 millóns concedidos en créditos.

Constituírse en 1996 aínda que empezou a ser operativa en 2001, impulsado por sectores do propio movemento cooperativista catalán.

Respecto ao nome, remite directamente ás súas orixes autónomas. O primeiro capital propio da cooperativa é a donación que fan os 57 ex traballadores da editorial Bruguera que se mantiveron firmes na loita obreira que protagonizaron a finais dos oitenta. Tras anos de loita, en 1989, o Tribunal Supremo deulles a razón e elevadas indemnizacións que repartiron en tres partes: a solidariedade internacional cara á Nicaragua sandinista, a solidariedade obreira cos jornaleros andaluces e unha terceira concibida como caixa de resistencia para apoiar ao cooperativismo e a creación de ocupación estable e de calidade nos anos en que empezaba a precariedad, a flexibilización e a destrución de emprego.

Para que vostede vexa como funcionan as canles de información e desinformación, eu mesmo, que procuro ser un cidadán informado, amigo do primeiro sandinismo sen vacilación algunha, descoñecía ou esquecera o que me acaba de explicar. Mea culpa pero seica non só miña. Prosigo se lle parece.

Cando se fala de economía cooperativa, ¿de que estamos falando exactamente? ¿Non pensan no beneficio? ¿Non xeran servizos para o mercado? ¿Non aspiran a expandirse?

Xustamente. Estamos falando dunha economía que sitúa no centro da súa actividade as necesidades humanas e que rehuye a usura, a avaricia ou o afán de lucro. O que non exonera dunha xestión económica eficiente, que posibilita facer compatibles viabilidad económica e rentabilidad social. Con todo, por suposto, o mundo do cooperativismo é moi plural. Por este, como prácticas económicas contrahegemónicas nós falamos de economía social e solidaria, que operan nun mercado que pretendemos social. Economía solidaria e mercado social que abran o ciclo do post-capitalismo, conscientes que sen outra economía o outro mundo posible é imposible.

Respecto ao modelo de crecemento, ese sempre foi o gran debate do cooperativismo. En Coop57 suscitóullenos fai anos ese escenario: crecentes demandas doutras zonas (Aragón, Madrid, Andalucía). Apostamos por rehuir o crecemento en franquicia, vertical e jerarquizado e apostar polo crecemento en rede, horizontal e cara abaixo, mimetizándonos co territorio en base ao propio tecido social, ao arraigo e o apoio á economía local. E ademais, tecendo unha rede que funciona como a estrutura dun diamante, en nodos, en rede.

Fálase de vostedes como unha cooperativa de servizos financeiros que xera diñeiro para financiar o cambio social. ¿Non están reñidos de entrada os servizos financeiros e os cambios sociais, como mínimo os cambios sociais que benefician ás xentes traballadoras?

Máis que xerar diñeiro, o que facemos é reorientar o seu uso cara a fins sociais. Nós traballamos na economía real, a produtiva, non na financeiro-especulativa.

Por suposto que sistema financeiro e cambio social son antagónicos. Pero esta é, sobre todo ,unha aposta colectiva por poñer as finanzas (polo menos, as nosas) a traballar polo cambio social, desarmando esa ludopatía de usura que ha implosionado a actual crise.

Vostede traballa no equipo que desenvolve os Servizos financeiros Éticos e solidarios de Coop57. ¿De que ética estamos falando? ¿Que concepto teñen vostedes de solidariedade?

Cando falamos de ética estamos falando de coherencia, no sentido máis amplo dese novo espazo chamado finanzas éticas e solidarias ou ?banca ética?. É dicir, forzar a entrada da ética no sector económico. Non contribuír a reforzar un sistema tan inxusto e xerador de tantas desigualdades sociais e agresións ao medio ambiente. E ética é, sobre todo, valores: valores sociais, de cooperación, loita contra a desigualdad, pedagogía da transformación social.

Sobre a solidariedade, término altamente pervertido, remitímosnos á etimología: compartir ideas, propósitos e responsabilidades mutuas e compartidas. Recíprocas. Rehuimos da nova beneficencia, a asistencialidad ou a caridade. Como diría Galeano, a solidariedade axuda, a caridade humilla.

¿Que persoas forman parte de Coop57? ¿Admiten vostedes socios inversionistas?

Coop57 é propiedade hoxe de 300 cooperativas, asociacións, entidades e colectivos. Co apoio de máis de 900 socios colaboradores, cidadáns e cidadás que decidiron autogestionar o aforro e destinalo a fins sociais e éticos. Do ?Non no noso nome? para manter un sistema inxusto, engadimos o ?E menos co noso diñeiro?

A ética de Coop57 é de ida e volta: sabemos onde investimos e sabemos de onde vén o diñeiro: do propio tecido social, da autoorganización social, de persoas conscientes.

Coop57 rexe o seu funcionamento segundo os principios da banca ética. ¿Que principios son eses? ¿Que é iso da banca ética?

En primeira instancia, soa a oxímoron: banca ética, exército humanitario, racista solidario. Pero a concepción profunda é concibir a economía como un territorio en disputa entre modelos sociais antagónicos. Ou a economía, se queremos outro mundo, facémola nós; ou, sen dúbida, como estamos vendo, farana contra nós. Contra os media do Poder, naceu a contrainformación. Contra os abusos do capital, o sindicalismo e as cooperativas. Contra a banca da usura, a alternativa da banca ética. É dicir, outro modelo financeiro, que diverge en estrutura (a propiedade é colectiva) e en fins (a xustiza social, a defensa do territorio, o fomento da economía local produtiva contra a burbulla financeira virtual).

¿Que proxectos financian vostedes? ¿Cales deben ser as súas finalidades? ¿Que control realizan sobre os seus prestaciones?

Coop57 financia fundamentalmente proxectos vinculados co cooperativismo, a inserción e loita contra a exclusión, a sostenibilidad e o asociacionismo. Co tempo abriu novas apostas no ámbito educativo, cultural e dos movementos sociais emerxentes.

¿Finalidade? Seguramente o perfil común é o compromiso coa transformación social desde a xeración de actividade económica. Doutra economía: é neurálgico demostrar que hai moita vida máis aló do capitalismo. E iso requiere verificar modelos: investigar, propoñer e transformar.

En canto aos controis para garantir a ética e a solidariedade hai dous espazos: a Comisión Social (en Coop57 non entra calquera proxecto) que dictamina o contido social e a Comisión Técnica, integrada por economistas, que evalúa as peticións. Vale a pena sinalar que o grado de morosidad en 10 anos é? é cero. Porque todos formamos parte da economía social. É o valor concreto e palpable da solidariedade e o apoio mutuo.

Creo que vostedes sosteñen a Fundació 3 Turons. ¿Que Fundación é esa? Creo que ten que ver con enfermos mentais.

Nós, é xusto precisalo, non sostemos a ninguén. As cooperativas e entidades sostéñense en base ao seu esforzo. O que poñemos ao seu alcance son útiles financeiros alternativos (en condicións, en prezo, en garantías, en confianza) aos da banca ordinaria, que lles pechan todas as portas. A Fundació Tres Turons é unha delas, con persoas comprometidísimas coa saúde mental e contra a estigmatización das persoas que sofren enfermidades mentais. Traballa pola dignidade das persoas con problemas de saúde mental e pola súa plena integración social desde a vertente comunitaria e como alternativa aos grandes centros psiquiátricos de reclusión.

¿Como lles afecta a actual crise económica mundial? ¿Notan tamén vostedes os seus moi negativos efectos?

Coop57 estableceu fai meses unha escala de prioridades e marcos para afrontar unha posible crise de liquidez, isto é, que non puidésemos atender todas as demandas de financiamento que chegarán. Entre aquelas prioridades estaban (e están) a creación de ocupación, o axustarse ás necesidades das cooperativas preocupándonos pola súa viabilidad, mellorar os mecanismos de seguimiento e reforzar a confianza mutua.

Pero a sorpresa foi? que houbo sorpresa. As demandas disparáronse e, en paralelo, o crecemento de novos socios colaboradores, cidadáns e cidadás preocupados por derívaa do sistema financeiro. A necesidade das cooperativas cubriuse co crecemento da conciencia social respecto de o que significan os bancos.

Aínda non dixemos ?non podemos? a ningún proxecto. E iso é un motivo de esperanza na capacidade social de responder á crise desde parámetros solidarios.

Fálase ás veces de modelos de funcionamento en rede e de crecemento horizontal. Vostedes practican ese modelo. ¿Pode explicarnos as súas características?

Aséntase noutro dos principios fundamentais e fundacionales de Coop57: coherencia, transparencia e democracia. Radicalidad democrática nos procesos de xestión, coordinación, administración e información. Nós poderiamos abrir unha franquicia en Aragón cando se nos solicitou financiamento. Pero non. Decidimos aplicar a nosa fórmula: é dicir, que o propio tecido social, cooperativo e asociativo aragonés se autorganizara en Coop57, desde o principio de proximidade, arraigo social e desenvolvemento das economías locais. O relevante é unha estrutura de decisión confederal que funciona en base a nodos e en rede, como a estrutura dun diamante e en base á vitalidade dos núcleos territoriales. ¿Por que? Outros modelos de crecemento demostraron demasiado tajantemente que, segundo como se creza, os éxitos arruínan os principios, se desconectan do social e botan a perder o construído.

Falan vostedes en ocasións do novo mercado social postcapitalista. ¿Que categoría é esta?

En poucas palabras, dun mercado onde as empresas sociais intercooperan en función das necesidades humanas, e onde os procesos de produción, distribución e consumo de bens e servizos baséese en criterios democráticos, ecolóxicos e solidarios. En términos políticos e económicos, a construción dunha alternativa económica postcapitalista: é dicir, empezar a superar desde xa os rigores do capitalismo.

Como categoría, podería definirse como a achega das redes que no mundo traballan por unha socioeconomía solidaria.

¿Aspiran vostedes a xeneralizar o seu modelo e as súas finalidades? ¿Queren convivir amablemente con corporacións industriais e financeiras con moi outros obxectivos?

Nesta casa común, sabemos que o camiño é moi longo. Que vimos de lonxe, de moitas loitas e compromisos que han allanado o camiño cara á xustiza social e a democracia económica e non imos a desfallecer agora. Si sabemos, en consonancia coa loita polos dereitos civís da comunidade afroamericana, que o problema radica non só no que unha minoría cruel pretenda senón, e sobre todo, no que facemos a maioría. Nós agora, pretendemos, como próxima estación, xerar unha alternativa integral, é dicir, avanzar cara a un sistema integral de finanzas éticas que permite a calquera vivir fose do sistema bancario. Por iso estamos participando directamente no proxecto Fiar, a construción dun banco ético no Estado español, en fórmula de caixa cooperativa, que será de dimensión europea, ao aunarse as realidades da NEF francesa e a Banca Popolare Etica Italiana.

Respecto de a convivencia, non temos ningunha pretensión, a verdade. Se traballamos nisto, é porque coñecemos ao detalle o sistema financeiro mundial, o poder do BCE europeo ou a fraude social das caixas respecto de a súa orixe e finalidade. Entón a tarefa é de todos. Non aspiramos a xeneralizar, senón que quen o xeneralice sexa a propia xente, en base a un consciencia ética e social sobre o mundo en que vivimos, con 70.000 mortes diarias evitables por fame e 2.800 millóns de persones, a maioría da humanidade, radicalmente empobrecida.

¿Teñen contactos e relacións con experiencias afines doutros países?

Si. Seguimos de preto a actividade de INAESE (rede mundial de finanzas alternativas), da rede europea RIPPES, de experiencias en Québec ou a pionera Graham Bank de Bangladesh. E, por suposto, participamos cos nosos criterios no proxecto Fiar de ámbito europeo.

Somos membros da Xarxa d´Economia Solidària de Catalunya e membros da FCTC (Federació de Cooperatives de Treball de Catalunya).

A finais de mes, impulsado por Sinerxia, federación de cooperativas galegas, nace Coop57-Galicia. Seguimos alimentando a rede solidaria.

¿Están vostedes a favor dun capitalismo de rostro máis humano? ¿Apostan pola refundación social do capitalismo?

A miña resposta persoal é un dobre non. E ben rotundo. Pero Coop57 somos 300 cooperativas e as súas case mil socios colaboradores. Moita pluralidad para responder. ¡Debería consultar á Asemblea Xeral! Pero é obvio que todas as entidades e cooperativas membros fixeron unha aposta decidida e firme pola democracia económica. Se non non empezarían a viaxe. Entón, creo que a resposta é, nuevamente, non.

Non traballamos por un capitalismo de rostro humano nin apostamos por refundar o capitalismo, un risco latente, sinalouno Marx, da dobre capacidade do capital por superar a crise e readaptarse ata a autodestrucción.

Estes días, o que vivimos, é a fraude e fracaso absoluto da economía de casino: socialización de perdas e privatización do beneficio. Do que se trata finalmente é de pechar o casino, non de reprochar aos seus máis conspicuos hooligans que se pasaron coa especulación e encima pagarlles coas débedas co diñeiro de todos.

¿Onde teñen vostedes delegacións? ¿Como se pode contactar con vostedes?

Non temos delegacións, porque crecemos en rede. Temos seccións territoriales nadas do propio tecido local. En Catalunya, en Aragón, en Madrid, en Andalucía e a finais de mes en Galicia. Podedes contactar na web de cada sección ou na xeneral www.coop57.coop.

Respecto ao proxecto Fiar, en http://www.projectefiare.cat/. Grazas por todo.

Grazas a vostede polo seu tempo e a todos vostedes polo seu tesón.

fonte: http://www.rebelion.org

 

proxecto fiare galiza